اخبار تازه

پربازدید ها

    کد خبر ۱۲۷۸ انتشار : ۲۹ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۱۶

    واکاوی نقش محوری زنان در اقتصاد مقاومتی

    تهران- ایرنا- زنان به عنوان بخشی از نیروی کار و محرک چرخ اقتصادی از جایگاه ویژه ای در جامعه برخوردار هستند از این رو در پیشبرد سیاست های اقتصاد مقاومتی باید به مشارکت آنها به عنوان مدیران اقتصادی خانواده توجه ویژه ای داشت.

    اقتصاد مقاومتی نوعی تدبیر هوشمندانه بوده است که از طرف آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری مطرح شد که این مفهوم برای مقاوم سازی، بحران زدایی و ترمیم ساختارها و نهادهای موجود در اقتصاد مطرح شد.
    سیاست اقتصاد مقاومتی می خواهد با کاهش وابستگی ها و تأکید بر مزیت های تولید داخلی و تلاش برای خودکفایی زمینه توسعه و پیشرفت را مهیا کند که در این میان خانواده در جامعه به عنوان نخستین و مهم ترین نهاد اجتماعی در تربیت و پرورش منابع انسانی باید تقویت شود تا زمینه توسعه اقتصادی در کشور به وجود آید که به تبع آن زنان در خانواده به عنوان عامل پرورش و رشد نیروی کار می توانند در جریان بهره وری و تولید ملی سهم بسزایی داشته باشند.
    نقش زنان هم به عنوان نیمی از جامعه و هم به عنوان مدیر امور خانه که بیش از پدر، وظیفه تربیت نسل و حمایت از آن را برعهده دارد، بسیار مهم است. زنان به عنوان مدیران خانه، با تغییر نگاه به وظیفه خود به عنوان مدیر جهادی می‌توانند نقش تربیتی، حمایتی و تولیدی را در اقتصاد مقاومتی ایفا کنند.
    همین تاثیرگذاری نقش زنان در اقتصاد مقاومتی باعث شد تا دولت یازدهم در سیاست های خود درباره اقتصاد مقاومتی و همچنین مسایل دیگر توجه ویژه ای به زنان و حضور آنها در جامعه داشته باشد و رییس دولت در سخنرانی ها خود همواره به این حضور تاکید کند که نمونه بارز آن در سخنرانی 24 خرداد 1395 خورشیدی در ضیافت افطار با جمعی از فعالان حوزه زنان و خانواده بود که حسن روحانی به نقش مهم و تاثیرگذار زنان در اقتصاد مقاومتی اشاره کرد و گفت: «امروز در روند توسعه کشور و پیشبرد سیاست های اقتصاد مقاومتی، باید زنان مشارکت گسترده تری داشته باشند و مگر می شود نیمی از اعضای یک کشور در خانه بمانند و در صحنه کار و تلاش، حضور نداشته باشند و آن کشور بتواند از لحاظ اقتصادی پیشرفت کند.»

    از این رو پژوهشگر اطلاع رسانی ایرنا به دلیل اهمیت و نقش مهم زنان در اقتصاد مقاومتی به گفت و گو با «لیلا سادات زعفرانچی» عضو پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و پژوهشگر اقتصاد خانوار پرداخت.

    - در متن زیر مشروح این گفت و گو آمده است:
    **ایرنا: اگر مدیریت اقتصادی خانواده را وظیفه زنان بدانیم این مدیریت تا چه اندازه می تواند در پیشبرد سیاست های اقتصاد مقاومتی مهم باشد؟
    ** سادات زعفرانچی: مدیریت اقتصادی خانواده جزو ظرفیت های بالقوه افراد خانواده از جمله زنان است و به نوعی باید بیان داشت که بحث اقتصاد داخلی خانواده را زنان به خوبی می توانند اداره کنند. اما باید گفت که این مدیریت به صورت صرف وظیفه زن نبوده همانطور که تامین معاش خانواده از جمله مسوولیت های مطلق آنها نیست. بنابراین مدیریت اقتصادی خانواده یکی از مسایلی است که زنان به صورت بالقوه و بالفعل می توانند در آن نقش آفرینی کنند. در نتیجه با توجه به این جایگاه زنان و اینکه آنها علاوه بر ایفای نقش مصرفی و تولیدی در اقتصاد فردی خود، به نوعی تاثیرگذارترین عضو در مجموعه اقتصاد خانوار و عضو موثری از خانواده در جهت گیری های اقتصادی از جمله اقتصاد مقاومتی به شمار می آیند، می توانند فرهنگ ساز اقتصاد خانواده باشند.
    اقتصاد مقاومتی به نوعی سنجش تاب آوری اقتصادی کشورها در برابر هر شوک بیرونی است تا بتوانند اقتصاد خود را به حالت نخست بازگردانند، از این نظر اگر به اقتصاد مقاومتی نگاه شود اصلی ترین نقش زنان در بحث مدیریت اقتصادی خانواده تمرکز بر روی سرفصل های هزینه و مصارف خانواده است به نوعی که بتواند در حوزه اقتصاد مقاومتی موثر واقع شود. بنابراین در زمینه بحث اقتصاد مقاومتی زنان به همان اندازه که در حوزه تولید تاثیرگذار و در حوزه مصرف نیز مهم و منشا اثر هستند و تجربه جهانی نیز این امر را ثابت کرده است برای نمونه در انگلیس 80 درصد هزینه های خانواده به وسیله زنان مدیریت می شود.
    البته نکته مهم این است که برای اینکه بتوان روی ظرفیت بالقوه زنان تمرکز بیشتر داشت باید ویژگی های خاص هر خانواده را به خوبی شناسایی کرد. برای نمونه ظرفیتی که در حوزه اقتصاد برای زنانی که سرپرست خانواده هستند منظور می شود باید با تمرکزی که روی سایر زنان صورت می گیرد متفاوت باشد. همین رتبه بندی خانوارها و شرایط آنها با توجه به جایگاه زنان می تواند به برنامه ریزی در اقتصاد مقاومتی بر روی حوزه مدیریت اقتصادی خانواده برپایه کارکرد بهینه زنان کمک کند.
    **ایرنا: کسب و کارهای خانگی یکی از مسایلی است که سبب گرایش زنان به ویژه سرپرستان خانوار به این امر شده است، آیا این مشاغل به خودی خود می توانند در چرخه اقتصاد مقاومتی مؤثر واقع شوند؟
    **سادات زعفرانچی: یکی از مبحث های مهم در حوزه اقتصاد مقاومتی تمرکز این رویکرد اقتصادی بر نیروی انسانی و اقتصاد دانش بنیان است و یکی از کارکردهای خانواده مطلوب نیز بالا بردن سرمایه انسانی برای نسل های آینده به حساب می آید. بنابراین آن چیزی که بیش از هر چیز در حوزه اقتصاد مقاومتی حایز اهمیت است، احترام به نقش زنان در حفظ و ارتقای نیروی انسانی در درون خانواده بوده و لذا مشاغلی نظیر کسب و کار خانگی و یا حوزه کارآفرینی می توانند زمینه مناسبی برای پیوند زندگی خانوادگی یک زن با زندگی کاری او ایجاد کنند و دغدغه حفظ و پیشرفت سرمایه انسانی را در کنار اشتغال زنان در سال های آینده کمتر می کند.
    نکته مهم اینکه در بحث خوداشتغالی و کارآفرینی علاوه بر لزوم آگاهی زنان در حوزه اقتصادی، دولت به عنوان اصلی ترین رکن اجرایی باید سیاست هایی خاصی را در این حوزه اتخاذ کند. با توجه به آمارها در بسیاری از کشورهای پیشرفته زنان سهم مهمی در حوزه کارآفرینی که به نوعی همان بحث اقتصاد خانگی را شامل می شود، دارا هستند و در ایران نیز این امر روبه رو رشد بوده ولی آگاهی زنان در حوزه کسب سرمایه و راه اندازی مشاغل خویش فرما بسیار اندک است. بنابراین یکی از رسالت های مهم دولت آگاهی بخشی به زنان در معرفی شغل های خانگی با اولویت و مزیت نسبی در کشور و هدایت شغلی آنان برپایه منطقه های جغرافیایی مختلف و ظرفیت متنوع در هر مکان است.
    نتیجه اینکه که بحث کسب و کارهای خانگی و خوداشتغالی زنان در حوزه سیاست های اقتصاد مقاومتی یکی از بحث های مهم به شمار می رود و به دلیل اینکه در این گونه کارها ساعت های کار منعطف بوده و به وسیله خود بانوان مدیریت می شود، زنان می توانند در کنار شغل های اقتصادی دغدغه های حوزه خانوادگی را کمتر کنند و به همین سبب این شغل ها از جایگاه ویژه ای در میان مشاغل و فرصت های شغلی زنان برخوردار هستند.
    **ایرنا: حضور زنان در عرصه های علمی و دانشگاهی چگونه می تواند در اقتصاد مقاومتی تاثیرگذار باشد؟
    **سادات زعفرانچی: یکی از نکته های مهمی که سازمان همکاری های اقتصادی آسیا و اقیانوسیه برای بحث اقتصاد دانش بنیان که حلقه مهمی در اقتصاد مقاومتی بوده معرفی کرده است عبارت از چهار منظومه شامل: خلق، تحصیل و یادگیری، انتشار و کاربرد دانش می شود. هر کدام از این حوزه ها معیارهایی برای اندازه گیری دارد. برای نمونه برای خلق دانش از ابداع های ملی و درصد تحقیق و توسعه در (GDP) و در شاخصه های تحصیل و یادگیری دانش هم می توان تعداد دانشجویان دختر در مقایسه با تعداد کل دانشجویان و درصد نسبت زنان به مردان و توسعه منابع انسانی ملاک سنجش این حوزه بر اساس جنسیت قلمداد شود.
    باید گفت که در حوزه دانش و انتشار آن در زمینه جنسیت دغدغه کمی در کشور وجود دارد، یعنی زنان هم در خلق و هم در یادگیری و انتشار دانش به خوبی و موفق ظاهر شده اند و اما مشکل اصلی جامعه کاربرد دانش در حوزه صنعت است؛ یعنی جایی که دانش با حوزه صنعت پیوند می یابد. این مشکل فراتر از جنسیت دغدغه اقتصاد دانش بنیان در مرزهای ملی کشور است. اما در مورد زنان مسئله با توجه به نرخ بالای زنان بیکار دانشگاهی جدی تر بوده بنابراین به نظر می آید که درصد نیروی کار متخصص زنان نسبت به کل نیروی کار محدود است. پس باید گفت که آیا زنان آموزش دیده بر اساس نیاز بازار کار آموزش می بینند تا از دانش خود بتوانند در حوزه صنعت استفاده کنند و آیا نیازهای بازار به منظومه های آموزشی پیوند خورده است؟ بنابراین ایران در شاخص علم و تکنولوژی وضعیت مناسبی دارد اما در عرصه پیوند علم با صنعت دغدغه هایی در عرصه زنان تحصیل کرده وجود دارد.
    همچنین باید بیان داشت وقتی که زنان در عرصه آموزش عالی برای تحصیلات تجهیز می شوند باید نگاه کلی نیز در عرصه کسب و کار آینده آنها وجود داشته باشد. به سبب اینکه قشر عمده ای از زنان تحصیل کرده بیکار هستند این نتیجه به دست می آید که تطابق آموزش با فضای کسب و کار به خوبی وجود ندارد.
    **ایرنا: چگونه می توان در مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی با تکیه بر توان زنان به عنوان یک رکن مهم جمعیتی چالش و تهدیدهای موجود را تبدیل به فرصت کرد؟
    **سادات زعفرانچی: باید بیان داشت که زمان آن نیست که مسیر تحقق اقتصاد مقاومتی را از نظر تئوری و نظریه پردازی صرف ملاحظه کرد چرا که باید پاسخ گوی اجرایی و عملی در حوزه اقتصاد مقاومتی بود. باید دید که زنان در کدام سرفصل های مشخص شغلی با مزیت نسبی کشور می توانند نقش آفرینی کنند. دولت باید برای همراهی کار و زندگی زنان شاغل در کاهش استرس هایی که به زنان وارد می شود به عنوان همسر و مادر راهکارهایی ارایه دهند و باید بتواند برای نیروهای بیکار تحصیل کرده زنان ظرفیت لازم شغلی و از همه مهمتر هدایت شغلی مناسب را سیاستگزاری کند.
    بنابراین زمان آن است که از حوزه نظریه پردازی اقتصاد مقاومتی عبور کرده و برای سال های آینده مسیر تحقق این رویکرد اقتصادی و برنامه های اجرایی دولت در این راستا معرفی شود.
    **ایرنا: وظیفه دولت و نهادهای مسوول در قبال مهیاسازی زمینه برای حضور زنان در اقتصادی مقاومتی چیست؟
    **سادات زعفرانچی: در حوزه اقتصاد مقاومتی باید تولید یا تولیدات راهبردی تعریف شود؛ یعنی اهدافی که دولت در 20 سال آینده تعقیب می کند بصورت شفاف معرفی شود. بطور مثال قرار است در چه حوزه هایی سرمایه گذاری انجام پذیرد. تولیدات راهبردی ملی کدامند؟ بسیاری از کشورهای جهان امروز سرمایه گذاری خود را بر روی حوزه های خاصی متمرکز کرده اند و توانسته اند به پیشرفت هایی نیز دست پیدا کنند. از این رو دولت باید بداند در کدام حوزه ها دارای مزیت نسبی بوده و تمرکز و برنامه ریزی خود را بر آنها قرار دهد. تقویت این نگاه با لحاظ بحث آمایش سرزمین و شناسایی و تمرکز بر داشته های اقتصادی و آسیب پذیری اقتصادی مناطق مختلف کشور میسر خواهد بود.
    بنابراین باید در زمینه نقش زنان در اقتصاد مقاومتی به صورت کلان نگاه کرد و در چند سال آینده فراتر از بحث اقشار مختلف در حوزه اقتصاد مقاومتی، به چند سرفصل مهم و راهبردی برای تولید کلان ملی اشاره شود و در این سر فصل های کلان، مزیت نسبی و لزوم حضور جدی تر زنان تعریف شود. چرا که بدون توجه به این عوامل نمی توان از جامعه، خانواده ها و یا افراد به صورت زن یا مرد توقع جدی داشت تا راهبردهایی برای رسیدن به اقتصاد مقاومتی ارایه دهند.
    وظیفه دولت تعیین راهبردهای تولیدی و اصلاح الگوی مصرف و سیاست های منسجم فرهنگی و اقتصادی است و تا این امر محقق نشود جامعه در زمینه اقتصاد مقاومتی در حوزه بحث های تئوری و نظریه پردازی باقی می ماند.
    *گروه اطلاع رسانی
    **پژوهشم**9370**9131

    این سایت صرفا مطالب مرتبط با کارآفرینی را جمع آوری نموده و به هیچ وجه در پی تایید و یا رد محتوای آنها نیست.
    برچسب ها :کارآفرینی